Verlies, gemis of ongemak

Vandaag, een door wolken overdekte dag. Het regent, miezert, druilerig en dan weer droog. Geen zon. De voorspellers na het avondnieuws kunnen in hun handen wrijven: yes, het weer gedraagt zich volgens de voorspellingen. Anders echter zijn de weer-apps en buien-radar. Alles gebaseerd op percentages, maar zo daar waar droog is, is het nat en waar het nat had moeten/mogen zijn, is het droog in de tijdsbestekken voorspelt. Het is maar goed dat ik enkel maar omhoog hoef te kijken, of in het veld, of ik mij wel of niet zorgen moet maken inzake een nat pak.

En jawel, daar waar ik de inschatting maak op basis van de wolkenmassa’s en de koeien in de wei die volop staan te genieten van het verse gras, opent zich toch de hemelpoort en wordt ter linkerzijde mijn pak nat. Geen boom of beschutting binnen 300 meter, enkel polder. Rechts staat uit de wind en de bui is niet dramatisch en lang – een leermomentje voor mij om de koe als voorspeller iets anders te kalibreren. Het maakt wel dat mijn blaas gestimuleerd wordt om mee te doen en geef daaraan toe zodra ik enige beschutting vind van een paar bomen.

De waarheid gebied mij om ook te verhalen dat kort ervoor een lichte druilerigheid mij al deed besluiten om eerst mijn gehoorapparaatjes in de broekzakken te doen. Rechts op rechts, links op links, uiteraard. Kort daarna, omdat druilerigheid overging in serieuze spetters, de regenjas, niet de broek, aangedaan. Toen, zoals wel vaker, moest ik de neus even blazen en trok daarmee uit mijn rechterbroekzak de zakdoek om daarin te snotteren. Fijn! Jas dicht, tas weer op de rug en door… En, het is me eerder overkomen op mijn wandelingen dat een unheimisch gevoel ontstaat, zoals vorig jaar met mijn zakmes in Pierreval en mijn verrekijkertje in Evreux. Verdikkeme, nu mijn gehoorapparaat.

Ik ben nog slechts een paar tientallen meters van waar ik mijn neus heb aangedaan en loop terug naar precies die plek. In het gras zie ik mijn schoenafdruk van waar ik stond toen ik de neus blaasde. Speurend gaan mijn (arends-)ogen over de met gras overdekte plek en…verduld ik zie het rood van rechts van het rechteroormerk vanonder een grasspriet en met een zucht van verlichting in hoofd en portemonnee pak ik het apparaatje en koester het zachtjes in mijn oor - rechts.

Gehoortoestel

Ik kom te denken wat ik dacht toen ik mijn oortje mistte. In het begin van dit jaar was mijn linkeroortje kapot, later mijn rechteroor doof vanwege een volhardende oorprop. Zodoende heb ik geruime tijd met (minder dan) half gehoorvermogen rondgelopen. Dat was niet fijn en erg ongemakkelijk in gesprekken, een echt gemis. Het verlies van zwitsers zakmes of verrekijker, dat was ongemak. Weer een tijdje zonder een ‘oortjes’ voelde als een echt verlies, een gemis, meer dan ongemakkelijk. Het is dat ik hieraan denk, waarschijnlijk omdat na een levenlange doofheid van 50 jaar (vanaf mijn 5^e of 6^e jaar) me heeft doen beseffen wat ik gemist heb aan gesprekken en gesproken informatie. Maar meer nog dat deels voor lief genomen heb, voor een deel onbewust aan mij voorbijgetrokken is. Ook met ‘oortjes’ in is het verschil met een ‘normaal’ horende aanzienlijk, waardoor ik best nog weleens met ‘hè’ of ‘wat zeg je’ alsnog de informatie probeer te krijgen. En dan, nu wel bewust soms, het niet gehoorde laat passeren. Als het belangrijk is, dan komt het later wel. In ieder geval dat denk ik dan, maar zal nooit echt weten of de gemiste informatie alsnog passeert - want eerder niet gehoord. Frustrerend, en dat wil ik zoveel als mogelijk voorkomen.

En zo lopen de paden van mijn leven, fysiek en mentaal. Mijn ogen, ook al vroeg tot kippigheid (bijziendheid) mankerend, belemmeren de ‘arendsoog’ waar ik zo verrukt over kon lezen in de jongensboeken van ‘Old Shatterhand’. Of je oor te luister leggen om het hoefgetrappel van verre te horen. Welnu, dat hoorde ik pas als de paardenhoeven op slechts luttele meters van mij verwijderd waren. Tot zover een carrière op de prairie. En of mijn neus als zintuig dan niet compenseerde? Ja en nee. Ik heb geen slechte reukzin, maar door bepaalde sonde-ingrepen in de neusholten in mijn jeugd, verband houdend met mijn trommelvlies beschadiging, heb ik het idee dat daarmee ook een binnendeel van het reukorgaan is beschadigd. En altijd een snotlap bij de hand, want zomer en winter wel vocht en snot om weg te blazen.

Dan is lopen in de natuur en het genieten ervan vooral een mentale ervaring. Ik weet nog in het begin dat lopen door een bos of heidelandschap het geritsel in struiken en lover of ineens een hard/nabij geluid mij dit schrikken. Verwilderd om me heen kijkend wat het geluid had gemaakt of überhaupt waar het precies vandaan kwam. Tsja, je wilt niet ineens geconfronteerd worden met een beer of slang op je pad. Als het al echt een beer of slang zou zijn geweest, dan heeft mijn paniekreactie ze afgeschrikt, want nimmer iets gezien.

Dat is gelukkig beter geworden. Het leidt niet echt tot meer zien of horen, wel tot een vertrouwen van de omgeving die meetelt in mijn mentale ervaring. En als ik dan bij toeval wel iets zie, een vos, haas, ijsvogel en dergelijke, dan is dat even een piekje op de geluksladder.

Dit is over materieel verlies. Verlies van naasten is van een andere orde en niet om hier verder over uit te weiden. Daar is andere plek, gelegenheid en omstandigheid meer toepasselijk.

Great Barrier Reef

Daarentegen is verlies aan natuur te onderscheiden in 2 (grove) categorieën: definitief of regeneratief. De definitieve vorm is wel de meest dramatische, maar ook meest ontkende toestand. Wellicht omdat het minder goed zichtbaar is, totdat we daadwerkelijk een woestijn hebben. En wellicht ook omdat we niet willen zien dat we (door menselijke ingrepen) iets aan het vernietigen zijn, maar dat wegwuiven als zijnde een natuurlijke gebeurtenis. Denk bijvoorbeeld het

verlies aan koraalbanken in de Great Barrier Reef van Australië.

De regeneratieve vorm komt het meest voor, maar daar vindt tevens een ander fenomeen plaats. Als de natuur het niet onmogelijk is gemaakt om tot verandering over te gaan, bijvoorbeeld bij grotere stikstof-suppletie neemt de groei van bepaalde vegetatie toe, zoals de brandnetel en braamstruik. Deze vegetatie vindt men in het algemeen niet mooi of passend tov de eerdere vegetatie en zal daardoor alsnog bestreden worden. Passend vind ik persoonlijk is dat men de natuur hierin (zo goed als) vrijlaat en aandacht besteed moet worden aan herstel van de omgevingsvariabelen: in dit geval beperken van de stikstof-suppletie. Want ook daar zal de natuur op reageren en zal (natuurlijk) herstel van eerdere vegetatie weer mogelijk maken.

Het verlies aan een omgeving omdat deze een verandering ondergaat, al dan niet door menselijk ingrijpen, is iets van alle tijden. Regeneratieve aanpassingen zullen ook in de toekomst onverminderd plaatsvinden. Als mens zouden we dit moeten accepteren als een fait accompli. Enkel bij toedoen door de mens zou gehandeld moeten worden naar welke oorzaak de verandering in beweging heeft gezet, om die oorzaak weg te nemen of in balans te brengen met de natuur. Hier zouden mogelijk zelfs de ontstane woestijnen profijt van kunnen hebben om weer tot leven te komen.

Great Barrier Reef Alive